Newsy

5 powodów, dla których „Piłsudskiego” nie można przegapić

Jak wygląda statystyczny bohater patriotyczny w Polskim kinie? Ktoś taki nie istnieje. Każdy bohater jest inny – a przynajmniej tego sobie życzymy.  Piłsudski” ma szanse spełnić te oczekiwania

Co bohater, to historia. Co historia, to jakiś diabeł tkwiący w szczegółach. Co szczegół – to pokusa stworzenia postaci ze spiżu, pomnika, gotowca do podręcznika historii. Patrzący na nas z cokołów i z okładek historycznych bryków bohaterowie wydają się pozbawieniu ludzkich rysów i stają mimowolnym odzwierciedleniem wystudiowanych ideałów. Twórcy filmu „Piłsudski” obiecują, że tym razem będzie inaczej.

1. Awanturnik

Można przypatrywać się czemuś lub komuś, gapić się jak sroka w gnat, a jednak przegapić najważniejsze. Przeoczenie Piłsudskiego na kartach podręczników historii jest raczej niemożliwe. Współtwórca polskiej niepodległości, szara eminencja dwudziestolecia międzywojennego, inicjator puczu, premier, minister, naczelnik, główny wódz, charyzmatyk jakich mało. Czy to jednak cała prawda o Piłsudskim? Zamach na cara, ucieczka ze szpitala psychiatrycznego (uwieczniona na popkulturowym memento – historyjkach obrazkowych na opakowaniach batoników), napad na pociąg, krwawe zamachy… Dziś powiedzielibyśmy, że to raczej awanturnik, zawadiaka, polityczny łobuz. Kino kocha takich bohaterów, ale podręczniki ich nie lubią. Z determinacją promują pomnikowy wizerunek wodza, który dziś naprawdę trudno odzobaczyć. Za sumiastym wąsem i groźnym spojrzeniem nie widać prawdziwego człowieka.

2. Amant

Czy Naczelnik Państwa może zaprzątać sobie głowę miłością, romansem, namiętnością? Piłsudski nie stronił od kobiet, ba, uchodził nawet za kochliwego. Nie umiał ponoć skrywać swych afektów, czym do rozpaczy doprowadzał żonę, Marię Piłsudską. Jedna z kochanek zostaje matką jego nieślubnych dzieci, inna popełnia samobójstwo. Trudno kogoś, kto tak łamał i chybotał kobiecymi życiorysami traktować jak bohatera – może należałoby go napiętnować, skrytykować, odsądzić od czci i chwały? Czy warto eksponować te składowe życiorysu mówiąc o postaci tak ważnej dla historii Polski, tak ważnej dla narodowych mitów? A może rozmowa o Piłsudskim powinna ogniskować się właśnie w tym problemie: polskiej mitologii, jej funkcji i dysfunkcji? Nie potrzebujemy do niej Piłsudskiego – człowieka, potrzebujemy Piłsudskiego – bohatera narracji. Film Michała Rosy nie powiela linii dotychczasowej obowiązującej narracji.

3. Cierpiętnik

Czy bohater może mieć słabości? Czy może cierpieć, upadać na zdrowiu, przeżywać chandrę? Hamletyzmy wydają się lekko kompromitujące, choroby przypominają, że nie jesteśmy niezniszczalni, śmierć zdaje się abstrakcyjna, ale porządkuje to, co ludzkie i to, co boskie. Juliusz Słowacki, wielki poeta, bywa wykpiwany za unikanie walki zbrojnej ze względu na problemy zdrowotne. Piłsudski, nieomal wzór męskości, zdrowie również miał nietęgie. Były tego konkretne przyczyny, ale czy takiemu mężowi wypada odpoczywać? 4 miesiąca na Maderze? 3 miesiące na urlopie wypoczynkowym w Turcji, Egipcie, Rumunii? Spiżowe posągi nie wiotczeją, nie mdleją, nie popadają w apopleksję, suchoty czy melancholie. Co innego ludzie.

4. Terrorysta

Grube oskarżenie. Jednak nie da się ukryć, że nie stronił nasz bohater od rozwiązywania spraw ogniem i mieczem. Jakie czasy, takie obyczaje, jakie okoliczności, takie środki. Bezwarunkowo uświęcone przez cel. Usprawiedliwione przez historię. Uprzywilejowane wobec sprawiedliwości. Chętnie takie środki bagatelizujemy w życiorysach własnych bohaterów, a lubimy piętnować u obcych. Terrorysta – krzyczymy za jednym. Ludobójca – wskazujemy na drugiego. Zdrajca – ani się obejrzymy, a tylko rodacy, w martyrologicznej aureoli, w nimbie zasłużonych bądź wydanych na wyrost laudacji, okazują się ostatnimi sprawiedliwymi. Wielka, atrakcyjna pokusa. Umacniająca obywatelską niedojrzałość. 

5. Po prostu człowiek

Może to jest najważniejsza prawda o jednej z kluczowych postaci w historii Polski i wskazówka do rozumienia tych wszystkich, którzy tę historię tworzą. Może to jest najważniejsza prawda o bohaterach: którzy mimo własnych słabości, mimo własnych ograniczeń, mimo własnych małych i hańbiących sprawek, potrafili wysforować się na wybitność, osiągać zamierzone i ambitne cele gwarantujące miejsce w podręcznikach. Czy ludzkie cechy Marszałka przysporzą mu orędowników czy przeciwników? Trudno orzec – jednak różne twarze Piłsudskiego dają niepłonną obietnicę zmierzenia się z losem człowieka, postacią z ciała, które bywa wątłe i ducha, któremu zdarza się błądzić, z myśli, z uczuć i z woli – niewidocznych gołym okiem, a najbardziej godnych uwagi.

Piłsudski

Piłsudski

Biograficzny Historyczny Od lat: 13 108 min

Więcej o filmie ZAREZERWUJ/KUP BILET
KLASY 7-8 SP | PAŹ | PIŁSUDSKI

KLASY 7-8 SP | PAŹ | PIŁSUDSKI

102 min

Więcej o filmie

15 osób chce zobaczyć

Komentarze

Dodaj swój komentarz do 5 powodów, dla których „Piłsudskiego” nie można przegapić

Aby dodać komentarz, zaloguj się lub zarejestruj.

komentarze|0

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy.